Πρόθεση συμμετοχής πολιτών σε έργα αστικής ανάπλασης. Η περίπτωση του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης
DOI:
https://doi.org/10.26253/heal.uth.ojs.aei.2026.2319Λέξεις-κλειδιά:
Συμμετοχικός σχεδιασμός, Αστικές αναπλάσεις, Πρόθεση συμμετοχής, Θεσσαλονίκη.Περίληψη
Ο συμμετοχικός σχεδιασμός συνιστά θεμελιώδη παράμετρο της σύγχρονης πολεοδομικής πρακτικής, συμβάλλοντας στη δημοκρατική λήψη αποφάσεων και στη βιώσιμη ανάπτυξη του αστικού χώρου. Η ενσωμάτωση της κοινωνικής συμμετοχής στις διαδικασίες σχεδιασμού επιτρέπει την υιοθέτηση πολιτικών που ανταποκρίνονται με μεγαλύτερη ακρίβεια στις ανάγκες των τοπικών κοινοτήτων, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη θεσμική νομιμοποίηση των παρεμβάσεων στον αστικό ιστό. Η παρούσα μελέτη εξετάζει την πρόθεση συμμετοχής των κατοίκων του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης σε 11 έργα αστικής ανάπλασης, μέσω εμπειρικής ανάλυσης δεδομένων που συλλέχθηκαν από 411 ερωτηματολόγια. Ειδικότερα, διερευνάται η επίδραση της ενημέρωσης και της γεωγραφικής εγγύτητας στα υπό εξέταση έργα, ως παράγοντες διαμόρφωσης της συμμετοχικής στάσης των πολιτών. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι πολίτες με υψηλότερο βαθμό ενημέρωσης παρουσιάζουν αυξημένη πρόθεση εμπλοκής στις διαδικασίες ανάπλασης, ενώ όσοι κατοικούν σε μικρότερη απόσταση από τις περιοχές παρέμβασης εμφανίζουν εντονότερο ενδιαφέρον. Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι έργα μητροπολιτικής εμβέλειας, όπως η ανάπλαση της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης και του Παραλιακού Μετώπου, προσελκύουν υψηλότερα επίπεδα συμμετοχής συγκριτικά με παρεμβάσεις μικρότερης εμβέλειας. Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν τη σημασία της έγκαιρης και στοχευμένης πληροφόρησης του κοινού, καθώς και της ενίσχυσης της συμμετοχικής κουλτούρας στο πλαίσιο του πολεοδομικού σχεδιασμού. Η ανάπτυξη αποτελεσματικών μηχανισμών δημόσιας διαβούλευσης δύναται να συμβάλει στη δημιουργία λειτουργικών και κοινωνικά αποδεκτών αστικών παρεμβάσεων, ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή και τη δημοκρατική διακυβέρνηση του χώρου.
Λήψεις
Αναφορές
Ελληνόγλωσση
Ελληνική Στατιστική Αρχή (c2023) Απογραφή Πληθυσμού. Προσβάσιμο από: https://www.statistics.gr/el/2021-census-pop-hous [τελευταία πρόσβαση 07/11/2023].
Ποζουκίδου, Γ. (2000) «Μοντέλα χρήσεων γης - Ανασκόπηση και προοπτικές του ρόλου τους στον χωρικό σχεδιασμό». Αειχώρος, 13, σ. 118-141. https://doi.org/10.26253/heal.uth.ojs.aei.2010.228 https://doi.org/10.12681/grsr.791 (τελευταία πρόσβαση 30/03/2025)
Ποζουκίδου Γ. (2025) Διαχρονικοί μετασχηματισμοί και προοπτικές του χωρικού σχεδιασμού: από την ουδετερότητα στην προσαρμοστικότητα και την ευελιξία. Στο Μέλισσας Δ. Χαϊνταρρλής Μ., Τασοπούλου Α. (Επιμ)., Συλλογικός Τόμος Δημοσιευμάτων Σπουδαστηρίου Πολεοδομικών Ερευνών ΕΜΠ, Εκδόσεις Σάκκουλα.
Στρατηγέα, Α. (2015) Θεωρία και Μέθοδοι Συμμετοχικού Σχεδιασμού. Αθήνα: Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.
Τασοπούλου, Α. (2012). Προσεγγίζοντας τη διακυβέρνηση και τα θεωρητικά της διλήμματα. Αειχώρος: Κείμενα Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Ανάπτυξης, (17), 4-33.
Τασοπούλου, Α. (2015). Κουλτούρα σχεδιασμού στην Ελλάδα: Ερευνώντας το ρόλο των πολεοδόμων στις διαδικασίες του σχεδιασμού. Γεωγραφίες, 92-108.
Χριστοφιλόπουλος Δ. Γ. (1987) «Συμμετοχή των πολιτών στον πολεοδομικό σχεδιασμό: μία κοινωνικοπολιτική προσέγγιση». Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 67, σ. 136–177. https://doi.org/10.12681/grsr.791 (τελευταία πρόσβαση 30/03/2025)
Ξενόγλωσση
Ajzen, I. (1991) “The theory of planned behavior”. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), pp. 179-211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Arnstein, S.R. (1969) “A ladder of citizen participation”. Journal of the American Institute of planners, 35(4), pp. 216-224. https://doi.org/10.1080/01944366908977225
Åström, J. (2020) “Participatory urban planning: what would make planners trust the citizens?”. Urban Planning, 5(2), pp. 84-93. https://doi.org/10.17645/up.v5i2.3021
Bockmeyer, J.L. (2000) “A culture of distrust: The impact of local political culture on participation in the Detroit EZ”. Urban Studies, 37(13), pp. 2417-2440. https://doi.org/10.1080/00420980020080621
Cilliers, E.J. and Timmermans, W. (2014) “The importance of creative participatory planning in the public place-making process”. Environment and Planning B: Planning and Design, 41(3), pp. 413-429. https://doi.org/10.1068/b39098
Conner, B. and Johnson, E. (2017) “Descriptive statistics”. American Nurse Today, 12(11), pp. 52-55.
Creighton, J.L. (2005) The Public Participation Handbook, Making Better Decisions Through Citizen Involvement. San Francisco: John Wiley & Sons.
De Jong, M.D., Neulen, S., and Jansma, S.R. (2019) “Citizens' intentions to participate in governmental co-creation initiatives: Comparing three co-creation configurations”. Government information quarterly, 36(3), pp. 490-500. https://doi.org/10.1016/j.giq.2019.04.003
Eriksson, E., Fredriksson, A., and Syssner, J. (2022) “Opening the black box of participatory planning: a study of how planners handle citizens’ input”. European Planning Studies, 30(6), pp. 994-1012. https://doi.org/10.1080/09654313.2021.1895974
Hasan, M.A., Nahiduzzaman, K.M. and Aldosary, A.S. (2018) “Public participation in EIA: A comparative study of the projects run by government and non-governmental organizations”. Environmental Impact Assessment Review, 72, pp. 12-24. https://doi.org/10.1016/j.eiar.2018.05.001
Hassan, G.F., El Hefnawi, A. and El Refaie, M. (2011) “Efficiency of participation in planning”. Alexandria Engineering Journal, 50(2), pp. 203-212. https://doi.org/10.1016/j.aej.2011.03.004
Hayward, C., Simpson, L. and Wood, L. (2004) “Still left out in the cold: problematising participatory research and development”. Sociologia Ruralis, 44, pp. 95–108. https://doi.org/10.1111/j.1467-9523.2004.00264.x
Healy, P. (1997) Collaborative Planning: Shaping Places in Fragmented Societies. London: Macmillan.
Huang, Y., Aguilar, F., Yang, J., Qin, Y. and Wen, Y. (2021) “Predicting citizens’ participatory behavior in urban green space governance: Application of the extended theory of planned behavior”, Urban Forestry & Urban Greening, 61, p. 127110. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2021.127110
Huber, M. and Arnberger, A. (2021) “Factors Influencing the Level of Local Participation in Planning and Management of the Planned Salzburger Lungau & Kärntner Nockberge Biosphere Reserve in Austria”. Sustainability, 13(17), p. 9685. https://doi.org/10.3390/su13179685
Irvin, R. A. and Stansbury, J. (2004) “Citizen participation in decision making: Is it worth the effort?”. Public Administration Review, 64(1), pp. 55-65. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2004.00346.x
Khoshdel, M.K. and Bakhshan, Y. (2015) “Measuring Willingness to Participate and the Factors Affecting Citizen Participation (Case Study on Citizens in the 20th Municipal District of Tehran)”. Mediterranean Journal of Social Sciences, 6(3 S2), p. 155. https://doi.org/10.5901/mjss.2015.v6n3s2p155
Konsti-Laakso, S. and Rantala, T. (2018) “Managing community engagement: A process model for urban planning”. European Journal of Operational Research, 268(3), pp. 1040-1049. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2017.12.002
Krek, A. (2005) Rational ignorance of the citizens in public participatory planning. In CORP (Competence Center of Urban and Regional Planning), 10th symposium on Information and communication technologies (ICT) in urban planning and spatial development and impacts of ICT on physical space. Vienna, Austria 22-25 February 2005. New York: Curran Associates, Inc.
Larson, K. L. and Lach, D. (2008) “Participants and non-participants of place-based groups: An assessment of attitudes and implications for public participation in water resource management”, Journal of Environmental Management, 88(4), pp. 817-830. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2007.04.008
Legacy, C. (2017) “Is there a crisis of participatory planning?”. Planning theory, 16(4), pp. 425-442. https://doi.org/10.1177/1473095216667433
Lindenau, M. and Böhler-Baedeker, S. (2014) “Citizen and stakeholder involvement: a precondition for sustainable urban mobility”. Transportation Research Procedia, 4, pp. 347-360. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2014.11.026
Lowndes, V., Pratchett, L. and Stoker, G. (2006) “Diagnosing and remedying the failings of official participation schemes: The CLEAR framework”. Social policy and Society, 5(2), pp. 281-291. https://doi.org/10.1017/S1474746405002988
Martinez, T.A. and McMullin, S.L. (2004) “Factors affecting decisions to volunteer in nongovernmental organizations”. Environment and Behavior, 36(1), pp. 112-126. https://doi.org/10.1177/0013916503256642
Parsons, V.L. (2017) “Stratified Sampling”. Wiley StatsRef: Statistics Reference Online, pp. 1-11. https://doi.org/10.1002/9781118445112.stat05999.pub2
Perra, V.M., Sdoukopoulos, A. and Pitsiava-Latinopoulou, M. (2017) “Evaluation of sustainable urban mobility in the city of Thessaloniki”. Transportation research procedia, 24, pp. 329-336. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2017.05.103
Sheeran, P. (2002) “Intention–behavior relations: A conceptual and empirical review”. European Review of Social Psychology, 12(1), pp. 1-36. https://doi.org/10.1080/14792772143000003
Smedby, N. and Neij, L. (2013) “Experiences in Urban Governance for Sustainability: The Constructive Dialogue in Swedish Municipalities”. Journal of Cleaner Production, 50, pp. 148–158. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2012.11.044
Van Driesche, J. and Lane, M.B. (2002) “Conservation by conversation: collaborative planning for reuse of a former military property in Sauk County, Wisconsin”. Planning Theory and Practice, 3, pp. 133-153. https://doi.org/10.1080/14649350220150062
Xuan, Y.U. (2021) “Reflections on Village Planning Path from the Perspective of Participatory Planning”. Journal of Landscape Research, 13(1), pp. 45-50. https://doi.org/10.16785/j.issn1943-989x.2021.1.010
Λήψεις
Δημοσιευμένα
Πώς να δημιουργήσετε Αναφορές
Τεύχος
Ενότητα
Άδεια
Πνευματική ιδιοκτησία (c) 2026 Αειχώρος: Κείμενα Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Ανάπτυξης
Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση 4.0.