«Ούτε τ’ όνομά μου»: Προσφυγιά, μετανάστευση και μορφές αντίστασης στην πολιτισμική ενσωμάτωση στην παιδική λογοτεχνία. Διδακτικές προσεγγίσεις.

Περίληψη

Το όνομα καθενός και καθεμιάς μας σηματοδοτεί ιστορίες, παραδόσεις και αναμνήσεις που σχετίζονται με το οικογενειακό, το εθνικό,  ή/και θρησκευτικό παρελθόν μας. Συχνά, ωστόσο, και κατά βάση με αφορμή τις αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμιακών ομάδων, πολλοί και πολλές βλέπουν τα ονόματά τους να αλλάζουν κατά τη διάρκεια της μετάβασής τους στη χώρα υποδοχής, διαδικασία που συχνά το υποκείμενο βιώνει ως επώδυνη αναδιαμόρφωση της ατομικής του ταυτότητας— ακόμη και ως σταδιακή απώλεια της ιστορικής του συνέχειας και αποκοπής από την πολιτισμική/ θρησκευτική του κληρονομιά. Το παρόν άρθρο παρουσιάζει μια σειρά εικονοβιβλίων και εικονογραφημένων βιβλίων για παιδιά που ανήκουν στην παγκόσμια λογοτεχνία, στα οποία πρωταγωνιστούν ανήλικα προσφυγάκια ή παιδιά μεταναστών που μάχονται με τον τρόπο τους να ενσωματωθούν στην κοινωνία της χώρας υποδοχής, αλλά και να διατηρήσουν τα ονόματά τους και τους συμβολισμούς που αυτά συνεπάγονται. Πρόκειται για έργα που αναδεικνύουν την πολύπλοκη σχέση του ονόματος ενός ανθρώπου με το αίσθημα  διατήρησης της ατομικής/ εθνικής του ταυτότητας, ιδίως κατά τη διάρκεια της προσαρμογής και ένταξής του του στην χώρα υποδοχής. Παρουσιάζονται, επίσης, στο άρθρο ορισμένες από τις δράσεις που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του μαθήματος «Πολυπολιτισμική Παιδική Λογοτεχνία», το οποίο παρακολουθούν φοιτητές και φοιτήτριες και διδάσκεται στο ΤΕΠΑΕ του ΑΠΘ. Οι δράσεις αυτές αναδεικνύουν τη δυναμική της παιδικής λογοτεχνίας να βοηθά τόσο μικρούς όσο και μεγάλους αναγνώστες να συναισθανθούν την προσπάθεια παιδιών προσφύγων και μεταναστών να διαπραγματευτούν την ένταξή τους σε μια νέα κοινότητα και να αντισταθούν σε μορφές πολιτισμικής αφομοίωσης, όπως οι αλλαγές ονόματος.