Ιδεολογία και μετάφραση των κλασικών έργων για παιδιά: (Μετα)θεωρήσεις του μυθιστορήματος Ο δεκαπενταετής πλοίαρχος του Ιουλίου Βερν

Περίληψη

Σε θεωρητικό επίπεδο, η μετάφραση ενός κλασικού κειμένου θα όφειλε να μένει πιστή στο πρωτότυπο, με τη θέση του μεταφραστή να καθίσταται αόρατη. Στην πράξη, ωστόσο, παρεμβάλλονται ποικίλοι παράγοντες οι οποίοι αναδιαμορφώνουν το μεταφρασμένο κείμενο και καθιστούν τον μεταφραστή ορατό, καθώς αυτός παρεμβαίνει λειτουργικά στη διαδικασία και προβαίνει σε μια μορφή επανεγγραφής του πρωτοτύπου. Το παρόν άρθρο εξετάζει τον ρόλο της ιδεολογίας στη μεταφραστική διαδικασία και, ειδικότερα, τον τρόπο με τον οποίο οι ιδεολογικές μετατοπίσεις οδηγούν σε μεταφραστικές παρεμβάσεις, επηρεάζοντας καθοριστικά την πρόσληψη του νέου παραγόμενου κειμένου από το αναγνωστικό κοινό. Η μελέτη εστιάζει στο έργο του Ιουλίου Βερν Un capitaine de quinze ans, το οποίο έχει μεταφραστεί επανειλημμένα και κατείχε διαχρονικά σημαντική θέση στο ελληνικό λογοτεχνικό πολυσύστημα για ανήλικους αναγνώστες, παρότι σήμερα δεν κυκλοφορούν σύγχρονες μεταφράσεις του. Με αφετηρία τη σημασία των μεταφραστικών παρεμβάσεων που προκύπτουν από ιδεολογικές μετατοπίσεις, ιδίως στη Λογοτεχνία για Παιδιά, η παρούσα μελέτη τοποθετείται στο πλαίσιο των Περιγραφικών Μεταφραστικών Σπουδών και συνομιλεί με τη Μετααποικιοκρατική Θεωρία και τη Θεωρία του Μεταανθρωπισμού, διερευνώντας τον τρόπο με τον οποίο οι μετατοπίσεις αυτές εγγράφονται στο μεταφρασμένο κείμενο.