https://journals.lib.uth.gr/index.php/tovima <p>Στο ΒΗΜΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ δημοσιεύονται πρωτότυπες ερευνητικές μελέτες και άρθρα, ενώ φιλοξενούνται θεωρητικές αναζητήσεις και ερευνητικά εγχειρήματα που καλύπτουν το ευρύ φάσμα των πεδίων των κοινωνικών επιστημών: οικονομικά, κοινωνιολογία, ψυχολογία, πολιτική επιστήμη, δημογραφία, κοινωνική ιστορία, κοινωνική ανθρωπολογία, επιστήμες της αγωγής.</p> <p>Το ΒΗΜΑ τΚΕ, από την ίδρυση το 1989, ενθαρρύνει τον διάλογο στον χώρο των κοινωνικών επιστημών και δημοσιεύει όλες τις επιστημονικά τεκμηριωμένες απόψεις. Εστιάζει τόσο σε εθνικές όσο και διεθνείς μελέτες, ενώ προάγει τον διεπιστημονικό χαρακτήρα πρωτότυπων ερευνητικών μελετών. Δημοσιεύει επίσης, βιβλιοκριτικές από τον ελληνικό και τον διεθνή χώρο, σχετικές με τις κοινωνικές επιστήμες.</p> <p>Το ΒΗΜΑ τΚΕ εκδίδει δύο τεύχη ετησίως καθώς και τεύχη αφιερωμένα σε επίκαιρα ζητήματα που απασχολούν την κοινωνική έρευνα και την σύγχρονη κοινωνία.</p> <p><em><strong>ISSN : 1105-1167</strong></em></p> Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας el-GR Το Βήμα των Κοινωνικών Επιστημών 1105-1167 https://journals.lib.uth.gr/index.php/tovima/article/view/1928 <p>Ο ιδιαίτερα εξειδικευμένος χαρακτήρας της Τεχνητής νοημοσύνης και ο ρυθμός ανάπτυξής της απαιτούν νέα πρότυπα. Αυτή η ταχέως αναπτυσσόμενη και πολλά υποσχόμενη ομάδα τεχνολογιών καλύπτει συνεχώς περισσότερους τομείς της κοινωνικής δραστηριότητας. Παρουσιάζει σημαντικές νέες ευκαιρίες αλλά και σοβαρούς κινδύνους. Μπορεί αφενός να βελτιστοποιήσει υπάρχουσες διαδικασίες, να ενεργοποιήσει καινοφανείς δραστηριότητες, να δώσει απαντήσεις σε ευρύ φάσμα οργανωτικών προβλημάτων, αλλά από την άλλη μπορεί να δημιουργήσει ζητήματα επιτήρησης, χειραγώγησης δεδομένων, αδιαφάνειας και έλλειψης επεξήγησης για τις αποφάσεις που λαμβάνονται. Η έρευνα στον συγκεκριμένο τομέα έχει επίσης ιδιαίτερη ανάγκη από ηθικό πλαίσιο. Η μετάβαση από την αυτορρύθμιση με βάση ηθικά προτάγματα προς νομοθετημένους κανόνες και περιορισμούς, προσέγγιση στην οποία πρωτοπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, θέτει νέα προβλήματα και κυρίως το ερώτημα σε ποιο βαθμό νομικές ρυθμίσεις μπορούν να βελτιώσουν την προστασία των ατόμων από την εισαγωγή της ΤΝ στη σύγχρονη ζωή χωρίς να παρεμποδιστεί η τεχνική εξέλιξη και η δυνατότητα θετικής χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης.</p> Κώστας Πώποτας Πνευματική ιδιοκτησία (c) 2023 Το Βήμα των Κοινωνικών Επιστημών 2023-07-26 2023-07-26 21 77 10 38 10.26253/heal.uth.ojs.sst.2023.1928 https://journals.lib.uth.gr/index.php/tovima/article/view/1930 <p>Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί ένα πεδίο που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται ολοένα και περισσότερο στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τις εφαρμογές της ως απαραίτητο όχημα των εξελίξεων σε όλους τους τομείς. Σαφώς δεν παραγνωρίζεται το γεγονός ότι η επίδραση της είναι πολυεπίπεδη σε κοινωνίες, πολιτισμούς, οικονομίες ενισχύοντας και το εθνικό κύρος των χωρών. Η παρούσα προσπάθεια αποτελεί μια γενική εισαγωγική περισσότερο τοποθέτηση ανάδειξης των πτυχών και των επιχειρημάτων των εφαρμογών της Τεχνητής Νοημοσύνης στο πεδίο της Διακυβέρνησης. Υπογραμμίζεται μάλιστα η αναγκαιότητα αυτής της συνέργειας. Θα παρουσιαστεί κριτικά, λοιπόν, η πρόσφατη επιχειρηματολογία αναφορικά με την χρεία ανάληψης πρωτοβουλιών εκφραζόμενων διαμέσου πολιτικών για την αποτελεσματικότερη χρήση των εφαρμογών της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) χαρτογραφώντας και προσφέροντας τα όρια αυτής για το κοινό καλό. Επιπρόσθετα θα παρουσιαστεί και το Ευρωπαϊκό πλαίσιο προώθησης αυτών των ενεργειών καταδεικνύοντας όχι μόνο τους κινδύνους αλλά και το στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί. Μια τέτοια εξέταση στόχων, σημείων αναφοράς μέσω διαβούλευσης για την ΤΝ πρέπει να επιφέρει απτά αποτελέσματα.</p> Δώρα Παπαδοπούλου Πνευματική ιδιοκτησία (c) 2023 2023-07-27 2023-07-27 21 77 39 68 10.26253/heal.uth.ojs.sst.2023.1930 https://journals.lib.uth.gr/index.php/tovima/article/view/1931 <p>Η όλο και ευρύτερη χρήση του διαδικτύου, η συνεχώς αυξανόμενη χρήση έξυπνων κινητών τηλεφώνων και άλλων φορητών συσκευών με δυνατότητες καταγραφής,αποστολής και ανάλυσης δεδομένων και μια πληθώρα άλλων εφαρμογών που γίνονται διαθέσιμες με τις νέες τεχνολογίες έχουν δημιουργήσει μία πολύ σημαντική δεδομένων, τα δεδομένα πραγματικού κόσμου. Τα δεδομένα αυτά έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιηθούν για την επιβεβαίωση ευρημάτων που προέρχονται από κλινικές μελέτες ή βασική έρευνα, αλλά και για την προσέγγιση ερωτημάτων που δε θα ήταν εφικτό να απαντηθούν με τις παραδοσιακές μεθόδους με τελικό σκοπό τη δημιουργία ιατρικών ενδείξεων και κατευθυντήριων οδηγιών. Ωστόσο, τα δεδομένα αυτά έχουν κάποιους εγγενείς περιορισμούς όπως είναι η ετερογένεια, η ασυνέπεια, η μη αντιπροσωπευτικότητα του γενικού πληθυσμού και γενικότερα η χαμηλότερη ποιότητα τους συγκριτικά με τα δεδομένα που προέρχονται από κλινκές μελέτες, λόγω του μεγάλου τους όγκου, τη μη πιστοποιημένη αξιοπιστία των μέσων καταγραφής και την ποικιλία τις διαθεσιμότητας τους σε διαφορετικές ομάδες πληθυσμού. Για το λόγο αυτό απαιτείται η χρήση και περαιτέρω ανάπτυξη σύνθετων και καινοτόμων μέθοδων όπως είναι η μηχανική μάθηση και η τεχνητή νοημοσύνη για την ανάλυση τους και την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων μέσα από αυτά. Παρόλο που απαιτείται ακόμα αρκετή έρευνα για την τελειοποίηση των τεχνικών ανάλυσης, υπάρχουν ήδη παραδείγματα αξιοποίησης των δεδομένων πραγματικού κόσμου για αντιμετώπιση προκλήσεων όπως ήταν η πανδημία COVID 19 και η προσδοκία είναι πως στο μέλλον τα δεδομένα αυτά θα διαδραματίζουν όλο και σημαντικότερο ρόλο στη λήψη αποφάσεων για τη δημόσια υγεία.</p> Δημοσθένης Παναγιωτάκος Βίκτωρας Γκοτζαμάνης Πνευματική ιδιοκτησία (c) 2023 2023-07-27 2023-07-27 21 77 69 93 10.26253/heal.uth.ojs.sst.2023.1931 https://journals.lib.uth.gr/index.php/tovima/article/view/1932 <p>Η ηθική, ως γενική, αρχική, έννοια, εδράζεται βασικά στην αρχαία ελληνική φιλοσοφική πραγμάτευση και κατανόηση της ηθικής ζωής, δηλαδή της θεωρητικής αναζήτησης και της πρακτικής πραγμάτευσης της κρίσιμης διερώτησης πως «δύναται κάποιος/α να ζει ένα ηθικό βίο». Επίσης, σχετίζεται με πολλαπλούς τρόπους με ένα σύστημα κανονιστικών αρχών και κοινωνικά αποδεκτών οδηγιών που δύναται να επηρεάσουν καθοριστικά τις υπάρχουσες σκέψεις σχετικά με ατομικές επιλογές και συλλογικές προτεραιότητες.Το ζήτημα της ηθικής και δεοντολογίας στη σύγχρονη εμπειρική κοινωνιολογική/κοινωνική έρευνα (ποσοτική, ποιοτική ή μεικτή) απασχολεί με πολύ πιο έντονο, ξεκάθαρο και συστηματικό τρόπο από ότι τις προηγούμενες δεκαετίες την ερευνητική κοινότητα και τους εμπλεκόμενους ακαδημαϊκούς και κοινωνικούς φορείς. Με αυτόν τον τρόπο αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο σε ένα σχετικά αυτοτελές τμήμα – προφανώς σε επικοινωνία με τα υπόλοιπα - ενός ερευνητικού σχεδίου δράσης.</p> Μάνος Σαββάκης Πνευματική ιδιοκτησία (c) 2023 2023-07-27 2023-07-27 21 77 94 112 10.26253/heal.uth.ojs.sst.2023.1932 https://journals.lib.uth.gr/index.php/tovima/article/view/1933 <p>Στο παρόν άρθρο γίνεται λόγος για τη σημασία και την αναγκαιότητα ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας. Παρά την πρόοδο όσον αφορά τα ζητήματα ισότητας ανάμεσα στα φύλα, διεθνείς και Ευρωπαϊκοί οργανισμοί προσπαθούν, με διάφορα μέσα, να καταφέρουν τόσο μια καλύτερη εκπροσώπηση του γυναικείου πληθυσμού σε ερευνητικές ομάδες και σώματα λήψης αποφάσεων, όσο και τη συμπερίληψη του φύλου στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των ερευνητικών προγραμμάτων. Φαίνεται ότι η διασφάλιση της έμφυλης ισότητας δεν αποτελεί μόνον ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, αλλά είναι πρωταρχικής σημασίας για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την σχετικότητα των αποτελεσμάτων στην έρευνα και την καινοτομία.</p> Χριστίνα Αθανασιάδου Πνευματική ιδιοκτησία (c) 2023 2023-07-27 2023-07-27 21 77 113 126 10.26253/heal.uth.ojs.sst.2023.1933 https://journals.lib.uth.gr/index.php/tovima/article/view/1934 <p>Ζητήματα έμφυλης ισότητας στον ακαδημαϊκό χώρο: Δεκατρείς συνεντεύξεις με γυναίκες ακαδημαϊκούς</p> Πνευματική ιδιοκτησία (c) 2023 2023-07-27 2023-07-27 21 77 130 169 10.26253/heal.uth.ojs.sst.2023.1934