ΚΕΙΜΕΝΑ για την έρευνα, τη θεωρία, την κριτική και τη διδακτική της Παιδικής και Εφηβικής Λογοτεχνίας

«Ο Νεραϊδούλης με τα κοντά φτερά», Παναγιώτα Αναστασία Γλυνού

2026-07-19T17:38:40+00:00

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΥΚΟΥΡΙΝΟΥ[1]

«Ο Νεραϊδούλης με τα κοντά φτερά»

Συγγραφέας: Παναγιώτα Αναστασία Γλυνού

Εικονογράφηση: Δήμητρα Παπαδημητρίου

Εκδόσεις: Διάνοια, 2025 (Νοέμβριος)

[1] Φιλόλογος και συγγραφέας παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας.

«Ο Συλλέκτης: Έξι διηγήματα για έναν κακό λύκο. Μια ανάγνωση των περικειμενικών στοιχείων», Αντώνης Νικολόπουλος (Soloúp)

2026-07-19T22:07:46+00:00

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ

ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΜΙΣΙΟΥ[1]

«Ο Συλλέκτης: Έξι διηγήματα για έναν κακό λύκο. Μια ανάγνωση των περικειμενικών στοιχείων».

Συγγραφέας: Αντώνης Νικολόπουλος (Soloúp)

Εκδόσεις: Ίκαρος, 2018

[1] Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Διευθύντρια του ΠΜΣ "Παιδικό Βιβλίο και Παιδαγωγικό Υλικό".

«Ένα αυγό που πήρε φόρα», Τασούλα Τσιλιμένη

2026-07-20T07:21:11+00:00

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ

ΑΘΗΝΑ ΝΤΟΥΛΙΑ[1]

Ένα αυγό που πήρε φόρα

Συγγραφέας: Τασούλα Τσιλιμένη

Εικονογράφηση: Χρύσω Χαραλάμπους

Εκδόσεις Πατάκη (Φεβρουάριος 2026)

[1] Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδικής Λογοτεχνίας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και μεταδιδακτορική ερευνήτρια του ΠΤΠΕ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

«Ο Αρμάνδος και η ψυχή των βιβλίων», Γιάννης Σ. Παπαδάτος

2026-07-20T07:42:42+00:00

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ

ΑΘΗΝΑ ΝΤΟΥΛΙΑ[1]

Ο Αρμάνδος και η ψυχή των βιβλίων

Συγγραφέας: Γιάννης Σ. Παπαδάτος

Ζωγραφιές: Φωτεινή Στεφανίδη

Εκδότης: Καλέντης

«Λέξεις-Κλειδιά για την Παιδική Λογοτεχνία», Philip Nel, Lissa Paul and Nina Christensen (επιμ.)

2026-07-20T07:51:36+00:00

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ

ΑΘΗΝΑ ΝΤΟΥΛΙΑ[1]

«Λέξεις-Κλειδιά για την Παιδική Λογοτεχνία», Philip Nel, Lissa Paul and Nina Christensen (επιμ.)

Επιστημονική επιμέλεια: Βασιλική Βασιλούδη

Μετάφραση: Ιωάννα Βραχωρίτου

Εκδόσεις: Gutenberg

«Το μπουρμπουλάκι», Μαρία Βενιζελέα

2026-07-20T15:42:20+00:00

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ

ΔΑΝΑΗ ΣΟΥΛΙΩΤΗ[1]

«Το μπουρμπουλάκι»

Μαρία Βενιζελέα

Εικονογράφηση: Ίρις Σαμαρτζή

Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, Δεκέμβριος 2025

[1] Διδάσκουσα Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΠΔΜ.

Η ροβισονιάδα Δυο χρόνια διακοπές του J. Verne ως διακειμενικός κόμβος ανάμεσα στα Ψηλά Βουνά του Ζαχαρία Παπαντωνίου και τη Ζωή σε Κολλέγιο της Αγγλίας του André Laurie

2026-07-18T19:02:22+00:00

Η γνωστή συλλογική ροβινσονιάδα Δυο χρόνια διακοπές (1888), του Jules Verne. εξετάζεται ως παιδική ουτοπία και ταυτόχρονα ως λανθάνον γενεσιουργό κείμενο ή ως «ανομολόγητο υπο-κείμενο» («hypotexte inavoué») για το έργο Τα Ψηλά Βουνά του Ζαχαρία Παπαντωνίου. Το αναγνωστικό του Δημοτικισμού θεωρείται ως η ελληνική εκδοχή της παιδικής ουτοπίας. Ανιχνεύονται και ερμηνεύονται διακειμενικές αντηχήσεις και συγγενείς ακολουθίες σκηνών, όπως είναι η ανάβαση στο βουνό από τους δυο βασικούς και εν μέρει αυτοπροσωπογραφικούς ήρωες των έργων, τον Briant και τον Φάνη αντίστοιχα. Επισημαίνεται το φαινόμενο της μεταξιοδότησης (transvalorisation), δηλαδή της αναθεώρησης των αξιών, αφού ο Γάλλος ήρωας ενσαρκώνει το πνεύμα του θετικισμού και της επιστημονικής αναζήτησης, ενώ ο Έλληνας μια τάση αισθητισμού και ατομικής εσωτερίκευσης. Και τα δύο κείμενα είναι δημιουργήματα «κληρωτών της εποχής τους». Περιγράφουν μια οργανωμένη κοινωνία παιδιών που, όμως, κατοπτρίζει, κάποτε αντεστραμμένη, τη δύσκολη πολιτική κατάσταση της χώρας τους. Επί πλέον, το έργο του Verne θεωρείται ως ευρύτερος διακειμενικός κόμβος, όπου εκβάλλουν οι προγενέστερες ροβινσονιάδες, αλλά και το μυθιστόρημα Η ζωή σε Αγγλικό Κολλέγιο (1885) του André Laurie (ψευδώνυμο του Paschal Grousset). Από τον συγγραφέα αυτόν, εξόριστο συντελεστή της Παρισινής Κομμούνας και στενό (μυστικό) συνεργάτη του P.J. Hetzel, ο Verne δανείζεται κάποιες πλευρές του κεντρικού του ήρωα, αλλά και την έμμεση κριτική του στο αγγλικό εκπαιδευτικό σύστημα.

Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες και το πρόταγμα της γνώσης στο έργο του Ιουλίου Βερν. Οι σύγχρονες μεταμορφώσεις του κειμένου σε βιβλίο γνώσεων

2026-07-18T19:17:14+00:00

H παρούσα μελέτη εξετάζει πώς το εμβληματικό έργο του Βερν Ο γύρος του κόσμου σε ογδόντα ημέρες μεταμορφώνεται σε υβριδικό πολυτροπικό έργο, το οποίο «ωθεί τον αναγνώστη να αποκωδικοποιήσει άλλες ‘γλώσσες’ και μεταμορφώνει την ανάγνωση σε υπερκειμενική δραστηριότητα» (Hallet 2015, p. 64), ενώ συγχρόνως ανάγεται σε μέσο διδασκαλίας στους τομείς της γεωγραφίας, των φυσικών επιστημών και του πολιτισμού. Με άλλα λόγια, εξετάζουμε τις διαδικασίες και τις τροπικότητες, μέσω των οποίων το μυθοπλαστικό έργο «μεταμορφώνεται» σε βιβλίο γνώσεων, καθώς στις νέες εκδοχές τού έργου σκόπιμα συναρθρώνονται η μυθοπλασία με την προφανή γνωστική διάσταση. Ακολουθώντας το μοντέλο που προτείνει η Nina Goga για την προσέγγιση των βιβλίων γνώσεων για παιδιά και νέους και τις αναγνωστικές θέσεις που αυτά δημιουργούν, σε συνδυασμό με τη θεωρία περί μεταήθους των Stephens και MacCallum, δοκιμάζουμε να απαντήσουμε στα εξής ερωτήματα: Πώς οργανώνεται η παρουσίαση της γνώσης και ποιος είναι ο ρόλος του αναγνώστη; Τι είδους εικόνες παρουσιάζονται και πώς τελούν σε συνέργεια με το κείμενο; (2020, p. 53). Ποιο είναι το μεταήθος που εγγράφεται σε αυτές τις διασκευές, σε σχέση κυρίως με τον εκπαιδευτικό ρόλο που αυτές επωμίζονται;

Στο «κατώφλι» του φανταστικού: Τα εσώφυλλα ως πύλες στη σειρά Μικρά ταξίδια με τη φαντασία του Ιούλιου Βερν

2026-07-19T13:01:55+00:00

Ξεφυλλίζοντας τις αναρίθμητες ελληνικές εκδόσεις των Θαυμαστών Ταξιδιών του Ιούλιου Βερν, ξεχωρίζουν οι σύγχρονες διασκευές για μικρά παιδιά, όπου το περικείμενο παύει να είναι ένα συμπληρωματικό στοιχείο, αλλά μετέχει στην αφήγηση. Η παρούσα μελέτη εστιάζει στη σειρά Μικρά ταξίδια με τη φαντασία του Ιούλιου Βερν (Αντώνης Παπαθεοδούλου & Ίρις Σαμαρτζή, εικον.), εξετάζοντας πώς τα εσώφυλλα λειτουργούν ως οργανικά στοιχεία του βιβλίου. Μέσα από τη χρήση τους για την επισήμανση λεπτομερειών, για την εισαγωγή διακειμενικών αναφορών ή την ανάπτυξη παράλληλων μικρο-ιστοριών, τα εσώφυλλα αναδεικνύονται όχι μόνο ως ένα ιδανικό «κατώφλι», πριν την είσοδο στον κυρίως χώρο του βιβλίου, αλλά και ως ισότιμα στοιχεία που μαζί με το κείμενο και την εικόνα, μετέχουν στην αφήγηση. Στόχος της μελέτης είναι να καταδειχθεί ότι η μυθοπλασία του Βερν δύνανται να ξεκινά ακόμη πριν την πρώτη σελίδα, μεταμορφώνοντας το σώμα του βιβλίου σε ένα ανοιχτό πεδίο εξερεύνησης που προαναγγέλλει το ταξίδι, ήδη από την πρώτη ματιά του αναγνώστη στο εσώφυλλο.

Anticiper la société médiatique : technologie, pouvoir et ironie dans Au XXIXe siècle de Jules Verne

2026-07-19T13:46:05+00:00

Notre article analyse la représentation du progrès technologique dans Au XXIX^e siècle ou La journée d’un journaliste américain en 2889 de Jules Verne. Il montre que ce texte ne révèle pas uniquement d’une anticipation scientifique, mais propose une réflexion critique sur la centralisation de l’information et la transformation des structures sociales. À travers l’étude des innovations médiatiques, de l’organisation sociale et des formes de pouvoir, il met en évidence l’ambivalence du progrès chez Jules Verne, entre fascination technologique et mise en garde implicite.

Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες: το μυθιστόρημα του Ιουλίου Βερν στις σύγχρονες διασκευές του

2026-07-19T13:54:54+00:00

Στο πλαίσιο του παρόντος άρθρου επιχειρείται η πραγμάτευση του μυθιστορήματος του Ιουλίου Βερν Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες, στη μορφή έντυπων διασκευών για παιδιά που χρονολογούνται στην τελευταία δεκαπενταετία. Ειδικότερα, εξετάζονται περιπτώσεις μετάπλασης της γνωστής ιστορίας του εν λόγω μυθιστορήματος σε εικονοβιβλία, προκειμένου να αναδειχθεί πώς ένα κλασικό λογοτεχνικό έργο μετασχηματίζεται ώστε να ανταποκριθεί στις ανάγκες και τις δυνατότητες του σύγχρονου αναγνώστη παιδικής ηλικίας. Το θεωρητικό υπόβαθρο της μελέτης περιλαμβάνει τις επιστημονικές προσεγγίσεις περί διασκευής και τη θεωρία των Stephens & McCallum για τα μεταδιηγητικά σχήματα, καθώς επίσης και τη σχετική συζήτηση γύρω από την πολυτροπικότητα των μεταπλασμένων λογοτεχνικών έργων και τον ρόλο της εικόνας ως ισότιμου με το λεκτικό κείμενο αφηγηματικού κώδικα.

Η αφήγηση της επιβίωσης ως παιδαγωγικό μοντέλο: Το “Δύο χρόνια διακοπές” του Ιουλίου Βερν και η καλλιέργεια οριζόντιων δεξιοτήτων

2026-07-19T14:44:24+00:00

Η παρούσα μελέτη εξετάζει το μυθιστόρημα Δύο χρόνια διακοπές του Ιουλίου Βερν ως αφηγηματικό πεδίο καλλιέργειας οριζόντιων δεξιοτήτων στο πλαίσιο της σύγχρονης εκπαίδευσης. Στόχος της είναι να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο η λογοτεχνική αφήγηση μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων όπως η συνεργασία, η λήψη αποφάσεων και η επίλυση προβλημάτων. Η μεθοδολογία βασίζεται σε ποιοτική ανάλυση επιλεγμένων αποσπασμάτων του έργου, με έμφαση στις αλληλεπιδράσεις των χαρακτήρων και στις συνθήκες επιβίωσης που διαμορφώνονται στο αφηγηματικό περιβάλλον. Τα ευρήματα της ανάλυσης δείχνουν ότι η αφήγηση λειτουργεί ως δυναμικό πλαίσιο κοινωνικής οργάνωσης, εντός του οποίου αναδεικνύονται μορφές συνεργασίας, ηγεσίας και διαχείρισης κρίσεων. Παράλληλα, καθίσταται εμφανές ότι η εμπλοκή των αναγνωστών σε τέτοιου τύπου αφηγηματικές καταστάσεις ενισχύει τη νοηματοδότηση της εμπειρίας και την ανάπτυξη γνωστικών και κοινωνικών δεξιοτήτων. Συνεπώς, το έργο του Βερν μπορεί να αξιοποιηθεί ως παιδαγωγικό εργαλείο, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μαθησιακών εμπειριών που υπερβαίνουν τη μετάδοση γνώσεων και εστιάζουν στην ολόπλευρη ανάπτυξη του μαθητή.

Ιδεολογία και μετάφραση των κλασικών έργων για παιδιά: (Μετα)θεωρήσεις του μυθιστορήματος Ο δεκαπενταετής πλοίαρχος του Ιουλίου Βερν

2026-07-19T14:53:06+00:00

Σε θεωρητικό επίπεδο, η μετάφραση ενός κλασικού κειμένου θα όφειλε να μένει πιστή στο πρωτότυπο, με τη θέση του μεταφραστή να καθίσταται αόρατη. Στην πράξη, ωστόσο, παρεμβάλλονται ποικίλοι παράγοντες οι οποίοι αναδιαμορφώνουν το μεταφρασμένο κείμενο και καθιστούν τον μεταφραστή ορατό, καθώς αυτός παρεμβαίνει λειτουργικά στη διαδικασία και προβαίνει σε μια μορφή επανεγγραφής του πρωτοτύπου. Το παρόν άρθρο εξετάζει τον ρόλο της ιδεολογίας στη μεταφραστική διαδικασία και, ειδικότερα, τον τρόπο με τον οποίο οι ιδεολογικές μετατοπίσεις οδηγούν σε μεταφραστικές παρεμβάσεις, επηρεάζοντας καθοριστικά την πρόσληψη του νέου παραγόμενου κειμένου από το αναγνωστικό κοινό. Η μελέτη εστιάζει στο έργο του Ιουλίου Βερν Un capitaine de quinze ans, το οποίο έχει μεταφραστεί επανειλημμένα και κατείχε διαχρονικά σημαντική θέση στο ελληνικό λογοτεχνικό πολυσύστημα για ανήλικους αναγνώστες, παρότι σήμερα δεν κυκλοφορούν σύγχρονες μεταφράσεις του. Με αφετηρία τη σημασία των μεταφραστικών παρεμβάσεων που προκύπτουν από ιδεολογικές μετατοπίσεις, ιδίως στη Λογοτεχνία για Παιδιά, η παρούσα μελέτη τοποθετείται στο πλαίσιο των Περιγραφικών Μεταφραστικών Σπουδών και συνομιλεί με τη Μετααποικιοκρατική Θεωρία και τη Θεωρία του Μεταανθρωπισμού, διερευνώντας τον τρόπο με τον οποίο οι μετατοπίσεις αυτές εγγράφονται στο μεταφρασμένο κείμενο.

Jules Verne in Central Europe: The Reception of His Works in the Czech Lands in Comparative Perspective

2026-07-19T15:29:44+00:00

This article offers a theoretical overview of the reception of Jules Verne’s works in the Czech lands in comparison with selected Central European contexts. Its main aim is to examine how Verne’s works were integrated into Czech literary culture and to identify the factors that contributed to their long-term visibility, popularity, and canonization. The study approaches reception as a dynamic literary and cultural process shaped by translation, retranslation, republication, adaptation, educational mediation, and reading culture. Within this framework, the Czech case emerges as particularly significant due to the combination of a stable and well-developed reading culture and a strong tradition of literary translation, which together created favourable conditions for the sustained presence of Verne’s works in both educational and recreational reading. The article further argues that Verne’s enduring reception in Central Europe is closely linked to his ability to mediate key ideas of modernity, especially science, progress, discovery, and imagination, while remaining adaptable to changing literary and cultural frameworks. A comparative perspective on Poland, Hungary, and Slovakia shows that Verne’s works circulated across Central Europe through similar mechanisms of translation and adaptation, yet the Czech reception appears to have acquired a particularly durable and culturally stabilised form. The article therefore interprets the Czech reception of Verne as a particularly revealing example of the interaction between translation, cultural memory, and canon formation in Central European literary history.

Ο «Ναυτίλος» ως τεχνολογική ουτοπία: Από τη λογοτεχνική σύλληψη του Ιουλίου Βερν στη σύγχρονη τεχνολογική και κοινωνική πραγματικότητα

2026-07-19T16:10:40+00:00

Το υποβρύχιο «Ναυτίλος», όπως παρουσιάζεται στο έργο Είκοσι χιλιάδες λεύγες κάτω από τη θάλασσα του Ιουλίου Βερν, αποτελεί μία από τις πλέον συνεκτικές αναπαραστάσεις τεχνολογικής ουτοπίας στη λογοτεχνία του 19ου αιώνα. Το παρόν άρθρο προσεγγίζει τον «Ναυτίλο» ως υβριδικό κατασκεύασμα, το οποίο λειτουργεί ταυτόχρονα ως αφηγηματικό μοντέλο μηχανικής, ως ουτοπική σύλληψη τεχνολογικής αυτάρκειας και ως μέσο κριτικού στοχασμού για τη σχέση ανθρώπου και τεχνολογίας. Μέσω διεπιστημονικής προσέγγισης που συνδυάζει λογοτεχνική ανάλυση και ιστορία της τεχνολογίας, εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο ο Βερν ενσωματώνει επιστημονικές γνώσεις της εποχής του - ιδίως στον τομέα της υδροδυναμικής, της ενέργειας και της ναυπηγικής - σε ένα συνεκτικό αφηγηματικό σύστημα. Παράλληλα, διερευνάται η μετάβαση από τη λογοτεχνική σύλληψη του «Ναυτίλου» στις σύγχρονες εξελίξεις της υποβρύχιας τεχνολογίας, αναδεικνύοντας τόσο τις αναλογίες όσο και τις διαφοροποιήσεις. Έμφαση, επίσης, δίνεται στον παιδαγωγικό ρόλο του έργου στο πλαίσιο της παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας, καθώς ο «Ναυτίλος» λειτουργεί ως πρότυπο κατανόησης βασικών τεχνολογικών εννοιών. Υποστηρίζεται ότι η διαχρονική σημασία του δεν έγκειται στην προγνωστική του διάσταση, αλλά στην ικανότητά του να αναδεικνύει τις δυνατότητες και τα όρια της τεχνολογικής προόδου στο σύγχρονο κοινωνικό πλαίσιο.

Από το κλασικό μυθιστόρημα του Ιούλιου Βερν στο σύγχρονο εικονογραφημένο βιβλίο: Διασκευές, αισθητική και παιδαγωγική δυναμική στη σειρά των Αντώνη Παπαθεοδούλου και Ίριδας Σαμαρτζή

2026-07-19T17:28:50+00:00

Το έργο του Ιούλιου Βερν συνιστά διαχρονικό σημείο αναφοράς της παγκόσμιας λογοτεχνίας και της επιστημονικής φαντασίας, επηρεάζοντας καθοριστικά τη διαμόρφωση της παιδικής και νεανικής αναγνωστικής εμπειρίας. Το παρόν άρθρο εξετάζει τη σύγχρονη επαναπροσέγγιση επιλεγμένων έργων του μέσα από τη σειρά εικονογραφημένων βιβλίων του Αντώνη Παπαθεοδούλου, σε εικονογράφηση της Ίριδας Σαμαρτζή (εκδ. Παπαδόπουλος).

Στόχος της μελέτης είναι η διερεύνηση της διασκευής ως δημιουργικής και ερμηνευτικής διαδικασίας, καθώς και η ανάδειξη του ρόλου της πολυτροπικότητας στη συγκρότηση του νοήματος. Παράλληλα, εξετάζεται η συμβολή των συγκεκριμένων εκδόσεων στη διαμεσολάβηση της σχέσης του παιδιού-αναγνώστη με το κλασικό κείμενο και στη διαμόρφωση αναγνωστικών στάσεων.

Η ανάλυση, η οποία εδράζεται κυρίως στη θεωρία της πρόσληψης και στην πολυτροπική προσέγγιση του εικονογραφημένου βιβλίου, αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο οι αφηγηματικές, αισθητικές και εικονογραφικές στρατηγικές της σειράς επανανοηματοδοτούν το βερνικό σύμπαν. Ταυτόχρονα, τεκμηριώνεται η παιδαγωγική δυναμική των διασκευών, οι οποίες λειτουργούν ως γέφυρα ανάμεσα στην κλασική λογοτεχνία και τον σύγχρονο παιδικό αναγνώστη, ενισχύοντας τη φιλαναγνωσία και την αισθητική καλλιέργεια.

ΚΑΛΩΣΟΡΙΣΜΑ

2026-07-18T18:11:58+00:00

Το παρόν τεύχος φιλοξενεί 10 επιστημονικά άρθρα για τον Ιούλιο Βερν και 5 βιβλιοκριτικές για άλλα βιβλία.